Design, badania i dzieci (część II)

Pierwsza część rozważań związanych designem, badaniami i dziećmi odnosiła się do tego, czy warto oraz czy potrafimy prowadzić badania z udziałem najmłodszych? Kolejne pytanie, na które należy odpowiedzieć projektując badania dla designu z dziećmi, dotyczy tego, Jak to zrobić? Metody badań są różne, ale ich stosowanie zależy od wieku dzieci. Wywiady indywidualne (o różnych stopniach złożoności) mogą być używane w badaniach dzieci w wieku od 3 do 12 lat. Z kolei friendship groups znajdują zastosowanie, gdy badanymi są dzieci w wieku od 6 do 8 lat, natomiast grupy focusowe wśród dzieci powyżej 8 roku życia. Nie jest to jednakże ścisły podział, ma on raczej charakter poglądowy.

Poniżej zebrano cztery najczęściej stosowane metody badań dla designu, które wykorzystuje się  w badaniach z udziałem dzieci oraz case studies opierające się na tych metodach.

A.   Wywiady indywidualne/Badania kwestionariuszowe

Wywiad indywidualny to spotkanie dziecka (lub dziecka i rodzica) z moderatorem. W przypadku prowadzenia wywiadu indywidualnego z dziećmi zalecane jest dopytywanie i podawanie przykładów, czyli elastyczne kierowanie rozmową. Należy pamiętać o odpowiednim poziomie językowym tak, aby dziecko zrozumiało każde pytanie i nie czuło się „przesłuchiwane”. Wywiady indywidualne są zwykle wspomagane kwestionariuszem i choć stworzenie kwestionariusza nie wydaje się skomplikowanym zadaniem, to warto pamiętać o kilku zasadach:

1. Kwestionariusze nie powinny być długie – 1-2 stron, gdyż dzieci szybko nudzą się wypełnianiem kolejnej strony pytań i poleceń;
2. Upewnienie się, czy dzieci prawidłowo odczytują treść pytań (sprawdzić ich poziom czytania i rozumienia, np. pytaniem kontrolnym), pamiętając również, aby język był zrozumiały dla dziecka (unikanie trudnych słów, dwuznaczności);
3. Zastąpienie pytań otwartych różnymi zadaniami, np. prośbą o narysowanie czegoś, czyli “Make it fun”. Uatrakcyjnienie dzieciom wypełniania kwestionariusza, np. poprzez wprowadzenie wesołych ikon (od 7 roku życia – młodsze dzieci zwykle wybierają najbardziej “uśmiechnięty” piktogram), takie jak w Visual Analogue Scales (VAS). Sprawi to, że odpowiadanie na pytania będzie przyjemne, a nie nudne i męczące

.

B.    Obserwacja

Obserwacja dzieci np. podczas zabawy albo w czasie lekcji, gdy wykonują określone aktywności. Inaczej niż podczas wywiadu, jest tu wiele niepewności – wszystko zależy od danej sytuacji i kontekstu. Obserwator zwykle bierne przygląda się temu, jak dzieci reagują na produkt (emocje) i jak wygląda interakcja z produktem (zachowanie). W celu rozszerzenia informacji o obserwacji posłużę się przykładem badania gier i zabaw stymulujących fizyczny rozwój dziecka, przeprowadzonego przez zespół projektowy Wzornictwa Przemysłowego w Eindhoven University of Technology[1].  Celem badania  było poznanie nowych zwyczajów dzieci i ich  preferencji w wyborze zabaw oraz aktywności fizycznych. W ciągu 16 tygodni zostały przeprowadzone dwa badania. Pierwsze z nich polegało na obserwacji dzieci bawiących się swobodnie na prototypowym placu zabaw. Dzieci nie otrzymały żadnych wskazówek – miały jedynie eksplorować boisko zabaw. W drugim badaniu wprowadzono kilka zadań sprawnościowych, które miały one wykonać (głównie chłopcy). Obserwacji podlegały tu nie tylko interakcje społeczne, jak w przypadku pierwszego badania, ale również to, jak zaprojektowane elementy placu zabaw oddziałują na rozwój sprawności fizycznej dzieci. Zaletą badań podłużnych opartych na obserwacji jest poznanie, jak produkt wpływa na różne sfery funkcjonowania dziecka oraz rozwój fizyczny, emocjonalny i społeczny.

C.   Friendship pairs

Friendship pairs to spotkania dzieci w parach z moderatorem (podobnie jak IDI). Nie są one wywiadem, ale bardziej aktywną formą zbierania informacji (wspólne rysowanie, układanie itp.). W takiej atmosferze zabawy dzieci chętniej wypowiadają się, skupiają uwagę, zwłaszcza gdy zadania do wykonania są trudne. Są to m.in. badania użyteczności, np. programów edukacyjnych, gier, gdzie dziecko wykonuje różne polecenia (pomiar kliknięć, mapa ciepła, itp.).

D.   Panele badawcze

Organizując panele badawcze należy pamiętać (raz jeszcze…) o kilku ważnych zasadach:

1. Przerwy powinny następować co 40 – 60 minut, gdyż dzieci szybko się męczą i nudzą (zwłaszcza młodsze, w wieku przedszkolnym);
2. Ustalenie czy ze względu na cel badania ważny jest podział na dziewczynki i chłopców, czy też przeprowadzić spotkanie w grupie mieszanej;
3. Wybieranie odpowiednich form zbierania informacji: wśród technik stosowanych najczęściej znajdują się: burza mózgów, participatory design, „ukryty” brainstorming oraz uważne słuchanie wolnych wypowiedzi poza ćwiczeniami. Zwłaszcza poniżej 7 roku życia, zadania powinny polegać głównie na rysowaniu, wycinaniu, itp., gdyż rysunkowy (wyobrażeniowy) sposób uzewnętrzniania swoich opinii jest dla tych dzieci łatwiejszy.

Przykładem jest badanie użytkowania telefonów komórkowych przez dzieci, zaprojektowane przez System Concepts[2]. Badanie było przeprowadzone, aby dowiedzieć się jakie są zwyczaje dzieci związane z użytkowaniem telefonów komórkowych oraz jakie są ich innowacyjne pomysły na ulepszenie tej technologii. Były to tzw. kreatywne grupy fokusowe dla dzieci w wieku 7-11 lat. W skład grup badawczych weszły 4 osoby – dzieci, które znały się wcześniej dość dobrze. Użyte techniki to (m.in.): sondy, ankiety opisowe „O mnie”, burza mózgów, tworzenie „gadżetu marzeń” (participatory design). Rezultatem badań był wgląd w życie dzieci: poznanie ich zwyczajów, zainteresowań, śledzenie trendów mody oraz trendów rozrywkowych. Zidentyfikowane zostały pewne obszary procesu użytkowania telefonów komórkowych, które były niepotrzebne lub niekorzystne w odbiorze przez dzieci.

  ————————————————————————————

[1] Źródło: http://www.elisevandenhoven.com/publications/bekker-idc07.pdf

---

- Alina Koppa / 22 lutego 2012 /

0

komentarze: